{"id":2768,"date":"2012-03-31T17:13:04","date_gmt":"2012-03-31T16:13:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.maltreting.pl\/?p=2768"},"modified":"2014-11-26T09:44:42","modified_gmt":"2014-11-26T08:44:42","slug":"era-informacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.maltreting.pl\/index.php\/2012\/03\/era-informacji\/","title":{"rendered":"Era informacji?"},"content":{"rendered":"

\"era_informacji_tn\"Kiedy\u015b spotka\u0142em si\u0119 z tak\u0105 oto refleksj\u0105: dzisiejsze czasy nazywa si\u0119 cz\u0119sto er\u0105 informacji, ale znamienne jest, \u017ce nie nazywa si\u0119 ich er\u0105 wiedzy. Rzeczywi\u015bcie, znamienne. Ale tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce nawet nazwa „era informacji” to wytw\u00f3r optymistycznego idealizmu granicz\u0105cego z naiwno\u015bci\u0105.<\/em><\/p>\n

Ja na swoje w\u0142asne potrzeby u\u017cywam nieco innego terminu: era dezinformacji<\/strong>. Mo\u017ce wyt\u0142umacz\u0119 dlaczego.<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Gdzie si\u0119 nie obejrz\u0119, co i rusz kto\u015b pr\u00f3buje przekona\u0107 reszt\u0119 \u015bwiata, jakim\u017c to dobrodziejstwem jest wezbrany ocean informacji, w kt\u00f3rym tapla si\u0119 obecnie ludzko\u015b\u0107. W\u0142a\u015bciwie nie wiem nawet czy chodzi o pr\u00f3b\u0119 przekonania, wygl\u0105da na to, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata jest to tego punktu widzenia przekonana. Mo\u017ce po prostu ci prorocy nowej ery musz\u0105 sobie pokrzycze\u0107.<\/p>\n

A co konkretnie pokrzykuj\u0105?<\/p>\n

Ano \u017ce nigdy wcze\u015bniej nie mieli\u015bmy tak \u0142atwego dost\u0119pu do informacji jak teraz. Co jest wa\u017cne, bo dost\u0119p do informacji ma nas uczyni\u0107 prawdziwie wolnymi. Zbudowa\u0107 nasz dobrobyt. U\u0142atwi\u0107 nam \u017cycie. Sta\u0107 si\u0119 w naszych r\u0119kach pot\u0119\u017cnym or\u0119\u017cem w walce – chocia\u017cby – z wszechw\u0142adnymi do tej pory korporacjami. Wikileaks ma obna\u017cy\u0107 ich mroczne sekrety. Por\u00f3wnywarki cenowe maj\u0105 uniemo\u017cliwi\u0107 cyniczne si\u0119ganie do naszych portfeli. Facebook ma wezwa\u0107 nas do bojkotu.<\/p>\n

Podobno nadchodzi te\u017c kres tradycyjnych medi\u00f3w. Podobno sko\u0144czy\u0142 si\u0119 tradycyjny podzia\u0142 na nadawc\u00f3w i odbiorc\u00f3w informacji – teraz ka\u017cdy mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nadawc\u0105, pozbawiaj\u0105c monopolu na rz\u0105d dusz dziennikarzy.<\/p>\n

Brzmi pi\u0119knie, ale czy naprawd\u0119 wierzycie, \u017ce teraz ju\u017c ka\u017cdy mo\u017ce da\u0107 pocz\u0105tek cudownej fali informacji, wolnej i idealnej, kt\u00f3ra w oka mgnieniu okr\u0105\u017cy \u015bwiat, o\u015bwiecaj\u0105c swym blaskiem niezmierzone rzesze odbiorc\u00f3w, rozpalaj\u0105c ich serca i inspiruj\u0105c do czyn\u00f3w?<\/p>\n

Je\u015bli tak, to mam pytanie – ilu z Was ju\u017c si\u0119 uda\u0142o tak\u0105 fal\u0119 zapocz\u0105tkowa\u0107?<\/p>\n

Zacznijmy od odrobiony teorii. Gdzie\u015b tak po II wojnie \u015bwiatowej, a wi\u0119c w epoce, w kt\u00f3rej ludzie s\u0142uchali radia, a telefony mia\u0142y tarcze i by\u0142y nierozerwalnie po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 kablami, panowie Shannon i Weaver opracowali pewien klasyczny model komunikacji. Jak si\u0119 zaraz oka\u017ce, model ten przetrwa\u0142 pr\u00f3b\u0119 czasu i nadaje si\u0119 do opisu rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej ludzie nie s\u0142uchaj\u0105 ani radia ani czegokolwiek innego, bo wol\u0105 klika\u0107 lajki na Facebooku (co bardziej wytrwa\u0142e jednostki dopisuj\u0105 jeszcze „LOL” lub co\u015b r\u00f3wnie tre\u015bciwego w komentarzach), telefony \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 powietrzem, a zamiast tarcz maj\u0105 przyciski. Wr\u00f3\u0107, przycisk\u00f3w te\u017c ju\u017c nie maj\u0105.<\/p>\n

Zgodnie z tym modelem, na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo.<\/p>\n

A nie, przepraszam… modele mi si\u0119 pomyli\u0142y. Na pocz\u0105tku by\u0142a oczywi\u015bcie informacja – egzystuj\u0105ca jako niematerialny byt w umy\u015ble nadawcy.<\/p>\n

Jak wiadomo, w procesie komunikacji nadawca d\u0105\u017cy do tego, aby informacja zaistnia\u0142a jako niematerialny byt tak\u017ce w umy\u015ble odbiorcy. W tym celu nadawca koduje informacj\u0119, czyli zapisuje j\u0105, wypowiada czy daje jej upust w inny spos\u00f3b – chocia\u017cby wyci\u0105ga r\u0119k\u0119 przed siebie, prostuj\u0105c jednocze\u015bnie \u015brodkowy palec, je\u015bli akurat chce przekaza\u0107 odbiorcy, \u017ce ma go dosy\u0107.<\/p>\n

Powiedzmy jednak, \u017ce nie mamy palc\u00f3w. Albo rozmawiamy przez telefon. W takim wypadku kodowanie informacji to ten moment, w kt\u00f3rym nadawca otwiera g\u0119b\u0119 i wydaje mu si\u0119, \u017ce m\u00f3wi dok\u0142adnie to, co ma na my\u015bli.<\/p>\n

Napisa\u0142em „wydaje mu si\u0119, \u017ce m\u00f3wi to co my\u015bli”, poniewa\u017c na etapie kodowania mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 pewne nie\u015bcis\u0142o\u015bci. No wiecie – to, aby j\u0119zyk gi\u0119tki powiedzia\u0142 wszystko, co pomy\u015bli g\u0142owa jest pewn\u0105 sztuk\u0105. I ta sztuka nie zawsze si\u0119 udaje. Informacja powoli zaczyna wi\u0119c odbiega\u0107 od swojej pierwotnej formy. Ewoluuje.<\/p>\n

Taka poewoluowana, zakodowana informacja trafia do – m\u0105dre s\u0142owo – kana\u0142u komunikacji, kt\u00f3rym pewnie zmierza do odbiorcy, po drodze oczywi\u015bcie ewoluuj\u0105c dalej. Bo wiecie, w kanale mo\u017ce panowa\u0107 ha\u0142as, mo\u017ce si\u0119 zrywa\u0107 zasi\u0119g, mog\u0105 si\u0119 dzia\u0107 inne rzeczy sprzyjaj\u0105ce ewolucji informacji. Wreszcie – tw\u00f3rczo przetworzona przez nadawc\u0119 i zdegenerowana z powodu przej\u015bcia przez kana\u0142 – informacja dociera do odbiorcy, kt\u00f3ry pr\u00f3buje j\u0105 zdekodowa\u0107 (czyli: zrozumie\u0107) tak, jak potrafi najlepiej.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie „tak, jak potrafi najlepiej” to nie zawsze to samo co „zgodnie z intencj\u0105 nadawcy”.<\/p>\n

Je\u015bli bawili\u015bcie si\u0119 kiedy\u015b w przedszkolu w g\u0142uchy telefon, to wiecie, o czym m\u00f3wi\u0119.<\/p>\n

\"era_informacji\"<\/a>

Je\u015bli b\u0119dziecie chcieli podrzuci\u0107 ten obrazek znajomym, to na www.facebook.com\/maltreting znajduje si\u0119 wersja \u0142atwo podrzucywalna. Co nie zmienia faktu, \u017ce wola\u0142bym nie zobaczy\u0107 tego obrazka wykorzystywanego dla cel\u00f3w inne ni\u017c prywatne, a je\u015bli ju\u017c – to po uprzednim uzgodnieniu mailowym<\/p><\/div>\n

Oczywi\u015bcie kto\u015b m\u00f3g\u0142by teraz zaprotestowa\u0107 i powiedzie\u0107, \u017ce w dobie Internetu informacj\u0119 mo\u017cemy powiela\u0107 i przekazywa\u0107 dalej praktycznie bez zmian. Fakt, mo\u017cemy. Znakomitym narz\u0119dziem do powielania informacji jest metoda kopiuj-wklej.<\/p>\n

Niestety jest ona jednocze\u015bnie znakomitym sposobem na wyrwanie informacji z kontekstu. Mam nadziej\u0119, \u017ce nie musz\u0119 nikogo przekonywa\u0107, \u017ce wyrywanie z kontekstu potrafi stanowi\u0107 problem.<\/p>\n

Druga sprawa to cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 powielana jest informacja. Nawet je\u015bli wspania\u0142omy\u015blnie przyjmiemy, \u017ce kopiuj-wklej wzgl\u0119dnie dobrze s\u0142u\u017cy wierno\u015bci orygina\u0142owi, to ilo\u015b\u0107 powiele\u0144 ju\u017c nie. Im wi\u0119cej razy informacja zostanie powielona, tym wi\u0119ksza szansa, \u017ce znajdzie si\u0119 kto\u015b, kto do oryginalnego komunikatu zechce wtr\u0105ci\u0107 swoje trzy grosze, co\u015b wyja\u015bni\u0107, co\u015b pomin\u0105\u0107, co\u015b dopowiedzie\u0107.<\/p>\n

No wiecie – co\u015b przekr\u0119ci\u0107.<\/p>\n

Trzecia sprawa: czas.<\/p>\n

Kiedy\u015b, z tradycyjnymi mediami, sprawa by\u0142a prosta. Je\u015bli jaka\u015b gazeta wytropi\u0142a jak\u0105\u015b wielce interesuj\u0105c\u0105 spraw\u0119 i napisa\u0142a o tym, to najwcze\u015bniej nast\u0119pnego dnia pisa\u0142y o tym inne gazety. Dziennikarze mieli czas, \u017ceby dok\u0142adnie przeczyta\u0107 artyku\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy, zrozumie\u0107 go, zebra\u0107 dodatkowe informacje, zweryfikowa\u0107 je i – wreszcie – na wzgl\u0119dnie spokojnie napisa\u0107 sw\u00f3j tekst.<\/p>\n

Tak, wiem. Troch\u0119 idealizuj\u0119. Ale dzi\u0119ki temu lepiej b\u0119dzie wida\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tym co si\u0119 dzia\u0142o „kiedy\u015b”, a tym, co si\u0119 dzieje „dzi\u015b”. Czyli to, \u017ce kiedy\u015b ludzie przekazuj\u0105cy nam informacj\u0119 przynajmniej teoretycznie mieli czas, \u017ceby zrozumie\u0107 to, co si\u0119 do nich m\u00f3wi i pisze oraz zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, co sami maj\u0105 napisa\u0107.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie informacja r\u00f3wnie\u017c i wtedy z czasem ewoluowa\u0142a, ale chyba nie tak ch\u0119tnie, jak obecnie.<\/p>\n

Potem pojawi\u0142a si\u0119 telewizja, co nieco przyspieszy\u0142o bieg wydarze\u0144 i skr\u00f3ci\u0142o czas, jaki mieli dziennikarze pomi\u0119dzy tym, jak s\u0142yszeli od swojego szefa „to gor\u0105cy temat, zajmij si\u0119 nim” a „je\u015bli materia\u0142 nie b\u0119dzie gotowy za 15 minut, to przez reszt\u0119 \u017cycia b\u0119dziesz prowadzi\u0142 prognoz\u0119 pogody”. Na szcz\u0119\u015bcie stacji telewizyjnych, przynajmniej tych \u017cyj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie z przekazywania informacji, nie by\u0142o znowu\u017c tak du\u017co, a jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, tylko stacja telewizyjna mog\u0142a ubiec inn\u0105 stacj\u0119 telewizyjn\u0105 w przekazywaniu informacji.<\/p>\n

Tym niemniej, dawa\u0142o ju\u017c si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce presja czasu nie sprzyja jako\u015bci i zach\u0119ca do chodzenia na skr\u00f3ty, upraszczania, generalizowania i sp\u0142ycania.<\/p>\n

Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce to za czas\u00f3w dominacji telewizji powsta\u0142 termin infotainment<\/em>. I to chyba panowie z telewizji jako pierwsi zorientowali si\u0119, \u017ce informacja wcale nie musi by\u0107 wierna prawdzie. Informacja ma by\u0107 rozrywk\u0105. Zorientowali si\u0119, \u017ce ogl\u0105dalno\u015b\u0107 jest wy\u017csza, kiedy informacja jest po\u017cywk\u0105 dla emocji, a nie intelektu. A \u017ce panowie z telewizji szybko zauwa\u017cyli, \u017ce strach i oburzenie to jedne z najsilniejszych emocji, to na efekty nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. No ale nie o tym mia\u0142em pisa\u0107.<\/p>\n

M\u00f3g\u0142bym za to napisa\u0107 o radiu. \u017be dla uproszczenia je pomin\u0105\u0142em. Ale te\u017c nie napisz\u0119.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do tematu: kiedy prym na rynk\u00f3w medi\u00f3w zacz\u0119\u0142a wie\u015b\u0107 telewizja, nadawcy mieli nieco mniej czasu na my\u015blenie ni\u017c za czas\u00f3w prasy. Ale te\u017c nie mieli tak wielu innych nadawc\u00f3w, z kt\u00f3rymi musieliby si\u0119 \u015bciga\u0107 o pierwsze\u0144stwo w mo\u017cliwo\u015bci wy\u015bwietlenia paska znaczka „z ostatniej chwili”.<\/p>\n

Potem jednak pojawi\u0142 si\u0119 Internet. No i g\u00f3wno wpad\u0142o w wentylator.<\/p>\n

O ile wcze\u015bniej rytm kolejnych mutacji informacji wyznacza\u0142 rytm dni i nocy i kolejne wydania gazet (a potem wydania kolejnych serwis\u00f3w informacyjnych w telewizji), tak od czasu pojawienia si\u0119 Internetu ten cykl poszed\u0142 w odstawk\u0119. Teraz nie ma ju\u017c czasu na to, by zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, jak zrelacjonowa\u0107 to czy inne wydarzenie – je\u015bli nie zrobimy teraz, za sekund\u0119 zrobi to kto\u015b inny. A inni nie pr\u00f3\u017cnuj\u0105 – pal\u0105 si\u0119 do klawiatur i gotowi s\u0105 wystrzeli\u0107 z siebie byle bzdur\u0119, by tylko by\u0107 pierwszymi. Najlepiej oczywi\u015bcie, by by\u0142a to jak najbardziej szokuj\u0105ca bzdura.<\/p>\n

No i nie ma ju\u017c kilkudziesi\u0119ciu czy kilkuset konkurent\u00f3w w wy\u015bcigu o to, kto pierwszy kliknie guzik „publikuj”, tylko kilka miliard\u00f3w. No, przesadzam – najpierw z tej ludzkiej masy musimy odj\u0105\u0107 tych, kt\u00f3rych z rewolucji nowych medi\u00f3w wyklucza brak dost\u0119pu do Internetu czy brak wk\u0142adki mi\u0119snej w garnku. Albo w og\u00f3le jakiejkolwiek wk\u0142adki. A spo\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych, klikni\u0119ciem tego guzika „publikuj” zainteresowanych jest tak naprawd\u0119 niewielki promil (i pewnie w\u0142a\u015bnie raczej promil ni\u017c procent). Niemniej jednak, zapewne wci\u0105\u017c nale\u017cy ich liczy\u0107 w dziesi\u0105tkach milion\u00f3w.<\/p>\n

Je\u015bli jeste\u015bmy ju\u017c przy dziesi\u0105tkach milion\u00f3w, to chyba ta liczba rzuca troch\u0119 \u015bwiat\u0142a na potencja\u0142 ka\u017cdego z nas do tego, aby\u015bmy to w\u0142a\u015bnie my – ja, Ty, m\u00f3j znajomy, Twoja kumpela – stali si\u0119 autorami tej wspania\u0142ej, rozpalaj\u0105cej emocje fali informacji.<\/p>\n

Ka\u017cdy z tych dziesi\u0105tek milion\u00f3w mo\u017ce si\u0119 jednak do ju\u017c rozhula\u0142ej fali informacji do\u0142\u0105czy\u0107. Przekaza\u0107 j\u0105 dalej swoim dwustu znajomym, po to, by dw\u00f3ch z nich przekaza\u0142o j\u0105 jeszcze dalej. A przy okazji skopiowa\u0107-i-wklei\u0107, doda\u0107 co\u015b, wyci\u0105\u0107, wyja\u015bni\u0107, zaciemni\u0107. Przekr\u0119ci\u0107 i wypaczy\u0107. W ka\u017cdej minucie ten proces mo\u017ce zachodzi\u0107 setki razy.<\/p>\n

Internet, wydawa\u0142oby si\u0119 idealne narz\u0119dzie przekazywania informacji, to tak naprawd\u0119 jeden wielki g\u0142uchy telefon. I to na sterydach.<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak jeszcze do tych, kt\u00f3rzy daj\u0105 pocz\u0105tek fali informacji obiegaj\u0105cej glob. Do tych motyli, kt\u00f3re siedz\u0105c w Azji, uderzeniem skrzyde\u0142 wywo\u0142uj\u0105 huragan niszcz\u0105cy Nowy Orlean. Kto ma szanse takim motylem zosta\u0107?<\/p>\n

To proste: ka\u017cdy z nas. Zaraz, zaraz… Ka\u017cdy? Naprawd\u0119? Czy ja w\u0142a\u015bnie nie przecz\u0119 czemu\u015b, co napisa\u0142em nieco wcze\u015bniej? Nie. Bo prawdziwe pytanie brzmi: kto ma najwi\u0119ksze<\/em> szanse nim zosta\u0107?<\/p>\n

To w zasadzie te\u017c jest proste: kto\u015b, kto jest dobry w te klocki – czyli kto\u015b, kto wie jak bi\u0107 skrzyd\u0142ami, \u017ceby wywo\u0142a\u0107 huragan. A dodatkowo chce mu si\u0119 to robi\u0107, czyli ma odpowiedni\u0105 motywacj\u0119. Je\u015bli jednocze\u015bnie ma i jedno, i drugie (czyli umiej\u0119tno\u015bci i motywacj\u0119), to chwa\u0142a mu za to. Jest na najlepszej drodze do zostania czyim\u015b guru.<\/p>\n

Je\u015bli za\u015b ma tylko umiej\u0119tno\u015bci, a nie ma motywacji, to te\u017c nic straconego. By\u0107 mo\u017ce znajdzie si\u0119 kto\u015b, kto mu tej motywacji dostarczy, na przyk\u0142ad w postaci pieni\u0105dza. Oczywi\u015bcie nie zrobi tego bezinteresownie: umiej\u0119tno\u015bci naszego motyla zostan\u0105 zaprz\u0119gni\u0119te po to, aby realizowa\u0107 cele swojego chlebodawcy.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie osobnik zdolny acz pozbawiony motywacji ma ca\u0142kiem spore szanse sko\u0144czy\u0107 jako wyrobnik uprawiaj\u0105cy propagand\u0119 dla kogo\u015b, kto sam zdolno\u015bci nie ma, ma za to motywacj\u0119 i pieni\u0105dze. Korporacji jakiej\u015b na przyk\u0142ad.<\/p>\n

Tak, wolna informacja jest fajna. Nie mam zamiaru z tym dyskutowa\u0107, sam z tego korzystam. Tylko jako\u015b nie mog\u0119 zapomnie\u0107 o tym, korzystaj\u0105 z niej tak\u017ce ludzie i instytucje, kt\u00f3rzy maj\u0105 maszyneri\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 z tej wolno\u015bci korzysta\u0107 na du\u017co wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 ni\u017c przeci\u0119tny zjadacz chleba.<\/p>\n

I tak ju\u017c na zako\u0144czenie filmik, kt\u00f3rym zachwyca\u0142 si\u0119 niedawno marketingowy \u015bwiatek. Reklama pokazuj\u0105ca jak obecnie wygl\u0105da rzekomo \u015bwiat w erze informacji:<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

Dla tych, kt\u00f3rym si\u0119 nie chce ogl\u0105da\u0107: to historia wilka, gotowanego \u017cywcem na ros\u00f3\u0142 przez trzy wredne \u015bwinie. Przygotowania do kulinarnej uczty zostaj\u0105 przerwane przez interwencj\u0119 brygady antyterrorystycznej. \u015awinie staj\u0105 przed obliczem wymiaru sprawiedliwo\u015bci pod zarzutem ohydnej zbrodni. Jednak niekt\u00f3rzy w\u0105tpi\u0105 w win\u0119 \u015bwi\u0144. Jedna ze \u015bledz\u0105cych proces on-line internautek rzuca has\u0142o: przecie\u017c to nie by\u0142o tak, \u015bwinie to ofiary. I jest to kamyk, kt\u00f3ry uruchamia – dzi\u0119ki Internetowi – lawin\u0119 wydarze\u0144: kto\u015b dociera do dowod\u00f3w na win\u0119 wilka, studiowane jest t\u0142o ekonomiczne incydentu, a \u015bwiat ogarnia fala niepokoi spo\u0142ecznych. A wszystko to przez jeden wpis na Twitterze.<\/em><\/p>\n

Wiecie, co to jest?<\/p>\n

To jest krypto\u015bredniowiecze.<\/p>\n

Tak w\u0142a\u015bnie. Cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 do etapu \u015bredniowiecza (albo nigdy go nie opu\u015bcili\u015bmy): mot\u0142och zbiega si\u0119 na jarmarku by s\u0105dzi\u0107 czarownic\u0119. Nie ma znaczenia, jaka jest prawda – wa\u017cne jest to, kto g\u0142o\u015bniej krzyczy, kto lepiej gra na nastrojach t\u0142umu.<\/p>\n

Podstawowy mechanizm pozostaje sam, zmieni\u0142y si\u0119 jedynie detale. Kostiumy jakby inne. Czystsi jakby jeste\u015bmy. \u017byjemy d\u0142u\u017cej. Wioskowy plac rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do rozmiar\u00f3w pa\u0144stw, czy nawet ca\u0142ego globu. No i dzi\u0119ki Internetowi i serwisom spo\u0142eczno\u015bciowym, mot\u0142och nie musi ju\u017c nigdzie chodzi\u0107, \u017ceby czarownic\u0119 zlinczowa\u0107.<\/p>\n

A nieco z boku trzyma si\u0119 grupka niepozornych go\u015bci, kt\u00f3ra od czasu do czasu podszepnie temu i owemu nowe dowody na win\u0119 rzekomej czarownicy, albo pomys\u0142y na to, kto mo\u017ce jeszcze ni\u0105 by\u0107. I sprzedaje wid\u0142y – do polowa\u0144 na kolejne.<\/p>\n

Tak, ludzko\u015b\u0107 wykona\u0142a ogromny krok do przodu.<\/p>\n

PS. Wracaj\u0105c do trzech \u015bwinek i wilka – czy rzeczywi\u015bcie wiemy, co si\u0119 sta\u0142o? Czy to wilk rzeczywi\u015bcie by\u0142 szwarccharakterem? Mo\u017ce te cholerne \u015bwinie budowa\u0142y swoje domy w Bieszczadach, karczuj\u0105c dziewicze lasy, buduj\u0105c drogi i ruguj\u0105c wilka z jego naturalnego terytorium?<\/p>\n

Nigdy si\u0119 nie dowiemy. Histori\u0119 pisz\u0105 zwyci\u0119zcy.